Cà phê đặc sản: Xu thế mới cho cà phê Việt

Mùa hoa cà phê tháng ba ở Tây Nguyên.Đối xử với hạt cà phê tầm thường quá!Theo Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ Nông nghiệp và PTNT), đến năm 2017, cả nước có trên 664.000ha cà phê, sản lượng hơn 1,5 triệu tấn/năm, trong đó 5 tỉnh Tây Nguyên có diện tích 577.000ha, chiếm 89,6%. Lợi ích từ cây cà phê mang lại cho người trồng khá cao, do vậy, phần lớn các hộ đầu tư...

Mùa hoa cà phê tháng ba ở Tây Nguyên.

Đối xử với hạt cà phê tầm thường quá!

Theo Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ Nông nghiệp và PTNT), đến năm 2017, cả nước có trên 664.000ha cà phê, sản lượng hơn 1,5 triệu tấn/năm, trong đó 5 tỉnh Tây Nguyên có diện tích 577.000ha, chiếm 89,6%. Lợi ích từ cây cà phê mang lại cho người trồng khá cao, do vậy, phần lớn các hộ đầu tư thâm canh không đúng quy trình kỹ thuật, lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và lãng phí nguồn nước tưới.

Cà phê Việt Nam được xuất khẩu sang trên 80 quốc gia và vùng lãnh thổ. Năm 2018, Việt Nam xuất khẩu 1,9 triệu tấn với kim ngạch đạt 3,5 tỷ USD, chiếm 14% thị phần và hơn 10% giá trị cà phê nhân xuất khẩu toàn cầu, đứng thứ 2 thế giới, sau Brazil.

Ông Trịnh Đức Minh, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột, cho rằng, trong chính sách phát triển cà phê, chúng ta còn chạy theo số lượng là chính. Việc sản xuất cà phê chưa chú trọng chất lượng, người ta khi mua hàng thì xếp hạng vào nhóm cà phê chất lượng thấp và thể hiện ở giá “trừ lùi”, còn các quốc gia khác thì cộng thêm. Lâu nay chúng ta đối xử với hạt cà phê tầm thường quá, khi hái xanh – đỏ ào ào, tuốt hết mà đòi mua giá cao sao được?”.

Liên kết cùng phát triển

Là người trồng cà phê có nhiều kinh nghiệm, ông Lê Anh Tiến ở xã Ea Tân, (Krông Năng – Đắk Lắk) cho biết, gần năm nay, ông tham gia vào HTX sản xuất cà phê đặc sản. “Việc sản xuất cà phê đặc sản phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật, từ khâu chăm sóc đến thu hoạch và đặc biệt không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Tốn kém chi phí chăm sóc, nhưng đổi lại giá bán được doanh nghiệp thu mua khá cao”, ông Tiến cho biết.

Anh Tạ Duy Thanh, cũng ở xã Ea Tân, trồng 3ha cà phê. Trước đây, anh trồng cà phê theo phương pháp truyền thống, phụ thuộc khá nhiều vào thời tiết và giá cả thị trường nên dù đầu tư nhiều nhưng hiệu quả kinh tế mang lại không cao.

Năm 2015, anh Thanh tham gia HTX Ea Tân để phát triển cà phê đặc sản. Khác với sản xuất, chế biến cà phê thông thường, dòng cà phê đặc sản được trồng chế biến đòi hỏi công phu hơn nhưng đem lại cho anh giá trị cao hơn gấp 3 lần so với sản xuất thông thường.

“Trước đây theo chiều thuận là hái xanh cà phê. Từ khi tham gia vào chương trình cà phê đặc sản, thu hái phải chín 90% trở lên. Ngoài ra, phải áp dụng phân bón đúng số lượng và hàm lượng cho nên giảm công và chi phí”, anh Thanh cho hay.

Khẳng định về giá trị mang lại của cà phê đặc sản, ông Nguyễn Chí Thắng, Giám đốc HTX Ea Tân, cho rằng, theo xu thế thị trường thì giá cà phê hiện đang ở mức thấp so với mặt bằng chung. Tuy nhiên, do HTX tham gia vào cà phê đặc sản nên đã đưa giá trị của cà phê lên cao.

Cuộc thi cà phê đặc sản tại Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ 7 năm 2019.

Đánh giá về tiềm năng phát triển cà phê đặc sản, ông Lê Đức Huy, Phó tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu 2-9, cho rằng, sản xuất cà phê đặc sản tại Việt Nam hiện vẫn còn gặp nhiều khó khăn, hạn chế. Chất lượng và thương hiệu cà phê đặc sản vẫn chưa được nhiều nhà rang xay biết đến; còn người tiêu dùng trong nước thì vẫn chưa hiểu được cà phê đặc sản. Người sản xuất thực hiện quy mô nhỏ nên chi phí cao, giá trị giao dịch thành công hiện nay chỉ vừa đảm bảo chi phí. Do đó, cần có sự liên kết giữa người sản xuất với nhà rang xay và chú trọng khâu quảng bá, giới thiệu cà phê đặc sản đến người tiêu dùng.

Cần có tiêu chuẩn cho cà phê đặc sản

Các chuyên gia quốc tế cho rằng, để nâng cao giá trị cà phê, Việt Nam cần quan tâm đến chất lượng bền vững hơn là gia tăng sản lượng. Xa hơn nữa là hướng tới phát triển thị trường cà phê đặc sản.

Ông Adi Taroepratjeka, chuyên gia về đánh giá cà phê đặc sản của Indonesia, cho rằng, Việt Nam có đủ các điều kiện để phát triển cà phê đặc sản. Tuy nhiên, đừng quá dễ dãi trong việc gắn nhãn mác cà phê đặc sản, cần phải có các tiêu chí cụ thể theo bộ quy tắc cà phê đặc sản, của tổ chức cà phê đặc sản quốc tế ban hành và được cộng đồng cà phê đặc sản thế giới áp dụng.

“Việt Nam đã rất nỗ lực để phát triển cà phê đặc sản. Do vậy, cần đảm bảo rằng, những hạt cà phê phải thực sự là đặc sản, có điểm số trên 80 và không bị lỗi. Việt Nam cần giữ nét tuyệt hảo, nét đẹp riêng của cà phê Việt Nam, đừng lạm dụng nhãn cà phê đặc sản ở khắp nơi, khi đó sẽ phá hủy cơ hội phát triển cà phê đặc sản và ảnh hướng đến tất cả mọi người trong chuỗi này”, ông Adi Taroepratjeka chia sẻ.

Cũng cho rằng thị trường cà phê đặc sản thế giới có nhiều triển vọng, nhưng theo ông Trịnh Đức Minh, không phải nông dân nào cũng làm cà phê đặc sản được do chi phí đầu tư cao. Hiện, chưa có bộ tài liệu chuẩn để hướng dẫn làm cà phê đặc sản, đặc biệt là trong chế biến. Hiệp hội sẽ tìm nguồn để xây dựng bộ tài liệu tập trung hỗ trợ người sản xuất.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Lê Quốc Doanh, để phát triển cà phê đặc sản, các địa phương cần quan tâm đến vùng miền, giống, quy trình canh tác… Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản cần tham khảo các chuyên gia nước ngoài để sớm triển khai xây dựng chương trình phát triển cà phê đặc sản Việt Nam.

Ông Trần Phi Hùng, chuyên gia thử nếm cà phê, cho biết, cà phê đặc sản từ khâu hái phải lựa chọn rất kỹ, tỷ lệ chín của trái và độ chín vừa đủ, tức là trái không quá chín hay chưa đủ chín. Khi lựa những quả chín như vậy, sẽ mang lại hương vị đặc trưng của cà phê, đó là sự khác biệt giữa cà phê đặc sản và cà phê thông thường.

V.N

Baonongnghiep.vn tổng hợp